Czy pilotaż zdrowia reprodukcyjnego może objąć większość aptek w Polsce? Dziś uczestniczy w nim 12,9% z 11,2 tys. placówek, czyli ok. 1,4 tys. aptek, ale eksperci podkreślają, że potencjał pilotażu jest wielokrotnie większy. Uproszczenie zasad przystępowania do programu może zwiększyć dostępność świadczeń dla ponad 9 mln kobiet w wieku rozrodczym. Zdaniem środowiska farmaceutycznego główną przeszkodą są nadmierne obciążenia administracyjne i organizacyjne. Procedura przystąpienia do pilotażu jest czasochłonna, obowiązki sprawozdawcze rozbudowane, a systemy informatyczne nie zawsze wspierają sprawną realizację świadczeń.

– Obecny model organizacyjny sprawia, że farmaceuci muszą wybierać pomiędzy realną pomocą pacjentce a czasochłonną procedurą administracyjną. System powinien wspierać pracę, a nie ją komplikować. Inaczej tracimy potencjał, który już dziś jest dostępny w aptekach – podkreśla dr hab. Piotr Merks, przewodniczący Związku Zawodowego Pracowników Farmacji.

"Leki nie działają u pacjentów, którzy ich nie przyjmują” – to zdanie C. Everetta Koopa od lat pozostaje jednym z najprostszych i najmocniejszych komentarzy do współczesnego leczenia. To tutaj pojawia się adherencja, czyli przestrzeganie zaleceń terapeutycznych. Nie chodzi tylko o samo przyjmowanie leków. Adherencja oznacza także stosowanie się do zaleceń dotyczących stylu życia: diety, ruchu, kontroli choroby, regularnych badań czy odpoczynku. To po prostu współpraca pacjenta z lekarzem, farmaceutą i innymi specjalistami po to, by leczenie miało sens.

W obliczu rosnących wyzwań dla bezpieczeństwa zdrowotnego nie można postrzegać roli farmaceutów wyłącznie przez pryzmat wydawania leków. To zawód zaufania publicznego, którego istotą jest realna troska o zdrowie i bezpieczeństwo pacjenta – zarówno w codziennej opiece, jak i w sytuacjach nadzwyczajnych. W kwietniu farmaceuci z sieci Aptek z Uśmiechem wzięli udział w specjalistycznym szkoleniu „Apteka na linii frontu”, obejmującym ratownictwo taktyczne TECC oraz przygotowanie psychologiczne do pracy w warunkach zagrożenia. Było to jedno z pierwszych tego typu szkoleń w Polsce skierowanych właśnie do farmacutów. Tego typu inicjatywy, zwiększające ich kompetencje, wspiera największa organizacja branżowa grupujące sieci apteczne, Związek Pracodawców Aptecznych PharmaNET.

W ciągu ostatnich lat pojawiło się dużo doniesień na temat pozytywnego wpływu kawy i herbaty na zdrowie mózgu. Wczesne zapobieganie demencji jest szczególnie ważne, ponieważ dostępne metody leczenia są ograniczone i zazwyczaj przynoszą jedynie niewielkie korzyści po wystąpieniu objawów. W związku z tym naukowcy coraz częściej koncentrują się na czynnikach związanych ze stylem życia, które mogą wpływać na rozwój zaburzeń poznawczych. Jednak wcześniejsze badania nad związkiem pomiędzy kawą a demencją przyniosły mieszane rezultaty, często ze względu na krótsze okresy badań lub ograniczone dane. W lutym bieżącego roku w czasopiśmie JAMA opublikowano wyniki badania kohortowego, w którym przeanalizowano dane 130 tys. osób. Uczestnicy byli monitorowani przez 43 lata z uwzględnieniem: diety, diagnoz demencji, subiektywnie zgłaszanych trudności poznawczych oraz obiektywnych wyników testów poznawczych.

Zaprezentowane w ostatnich tygodniach podczas prac Parlamentarnego Zespołu ds. Regulacji Rynku Aptecznego i Produktów Leczniczych pomysły na reformę polskiego rynku aptek bazują na doświadczeniach dwóch krajów, które radykalnie przebudowały swój rynek w ostatnich latach: Włoch i Węgier. Propozycje prezentowane przez środowiska pracodawców bazują na reformie włoskiego rynku aptecznego w roku 2017, które poszły w stronę deregulacji i praw pacjentów, zaprezentowane przez Naczelną Izbę Aptekarką opierają się na doświadczeniach reformy przeprowadzonej na Węgrzech w 2010 r., która polegała na wywłaszczeniach. Jakie są  skutki obu rozwiązań?

Choroba Parkinsona to jedno z najczęstszych schorzeń neurodegeneracyjnych Choroba prowadzi do stopniowego obumierania komórek nerwowych produkujących dopaminę, czyli neuroprzekaźnik kluczowy dla prawidłowej kontroli ruchu. – Do najbardziej charakterystycznych objawów należą drżenie spoczynkowe, sztywność mięśni oraz spowolnienie ruchowe. Wraz z postępem choroby pojawiają się również trudności w utrzymaniu równowagi czy wykonywaniu codziennych czynności – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Ryszard Czepko, ordynator Klinicznego Oddziału Neurochirurgii w Szpitalu św. Rafała w Krakowie, Scanmed.

Podstawą terapii w początkowym etapie choroby pozostaje leczenie farmakologiczne, przede wszystkim preparatami lewodopy. Z czasem jego skuteczność może się obniżać, a u pacjentów pojawiają się powikłania związane z długotrwałym stosowaniem leków. W takich sytuacjach rozważana jest kwalifikacja do leczenia operacyjnego z wykorzystaniem głębokiej stymulacji mózgu (DBS). Jest to zaawansowana procedura, która polega na wszczepieniu elektrod do ściśle określonych struktur mózgu odpowiedzialnych za kontrolę ruchu.

Aby profilaktyka mogła być skuteczną inwestycją, musi być powszechnie dostępna. Sukces szczepień realizowanych w aptekach jest tego najlepszym przykładem. To tam pacjenci mogą dziś szybko i wygodnie chronić się przed głównymi zagrożeniami sezonu infekcyjnego: grypą, COVID-19, pneumokokami oraz RSV. Wyraźne efekty tej dostępności widać na przykładzie samego wirusa RS. Choć od początku sezonu odnotowano ponad 100 tys. zachorowań, to zaszczepiło się już łącznie ponad 540 tysięcy osób. Mimo tych pozytywnych sygnałów i ogromnej roli aptek należy jednak pamiętać, że w skali całego społeczeństwa to wciąż zbyt mało, aby zbudować pełną odporność populacyjną.

Jak wynika z danych European Centre for Disease Prevention and Control, w 2022 r. w 20 krajach UE/EOG odnotowano 3650 przypadków KZM, z czego zdecydowana większość została potwierdzona. Choroba ta w pierwszej fazie przypomina zwykłą infekcję wirusową. Kleszczowe zapalenie mózgu jest jednak jedną z najpoważniejszych wirusowych neuroinfekcji w Polsce. 

– Największą pułapką kleszczowego zapalenia mózgu jest jego podstępny początek i dwufazowy przebieg. Objawy pierwszej fazy przypominają grypę czy inne infekcje: gorączka, złe samopoczucie, ból mięśni. Jeśli po kilku dniach samopoczucie się poprawia, pacjent często uznaje, że infekcja minęła. Niestety, u części chorych po krótkim okresie pozornego zdrowia może nastąpić druga faza, w której wirus atakuje ośrodkowy układ nerwowy. Prowadzi to do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu, co może skutkować trwałymi powikłaniami neurologicznymi, a nawet inwalidztwem – wyjaśnia prof. dr hab. med. n. med. Ernest Kuchar, kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym, Warszawski Uniwersytet Medyczny.

Pilotaż usług farmaceutycznych w zakresie zdrowia reprodukcyjnego, obejmujący dziś ponad 1 400 aptek w całej Polsce, realizowany od 1 maja 2024 r., umożliwia uzyskanie recepty farmaceutycznej na antykoncepcję awaryjną bezpośrednio w aptece. Według deklaracji Mateusza Oczkowskiego, Dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji na XI Kongresie Wyzwań Zdrowotnych (Health Challenges Congress), pilotaż ma zostać przedłużony. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało uruchomienie procedury legislacyjnej, która umożliwi kontynuację rozwiązania funkcjonującego od 1 maja 2024 r. Zgodnie z zapowiedzią resortu, program ma zostać wydłużony o rok lub dwa lata.

Kolagen jest niezwykle ważnym składnikiem tkanek łącznych; stanowi główne białko strukturalne skóry, ścięgien i chrząstek. Sprawia, że tkanki są mocne i sprężyste, odporne na rozciąganie. W ostatnich latach bardzo wzrosło zainteresowanie suplementacją preparatami kolagenowymi jako potencjalnego środka anti-aging, wspomagającego proces regeneracji skóry. Suplementy kolagenowe są dostępne w różnych formach, w tym w proszku, żelach, płynach i kapsułkach. Rodzaj kolagenu użytego w tych suplementach może się różnić w zależności od źródła, najczęściej stosowany jest rybi, wieprzowy, drobiowy i wołowy.