„Przekąskowy” model żywienia dzieci, z rosnącym udziałem żywności wysokoprzetworzonej, sprzyja nadmiarowi energii przy niskiej gęstości odżywczej diety. Może to prowadzić do luk w podaży mikroskładników ważnych dla wzrastania, odporności i rozwoju układu nerwowego, szczególnie u dzieci odżywianych wybiórczo lub z obniżonym apetytem. Omówiono konsekwencje częstego spożywania słodkich i słonych przekąsek oraz znaczenie witamin A, B, C, D, E i żelaza w rozwoju dziecka. Podkreślono praktyczne interakcje (witamina C – wchłanianie żelaza, witamina A – metabolizm żelaza). Zaproponowano podejście diet-first uzupełniane bezpieczną, celowaną suplementacją (witamina D profilaktycznie, żelazo według wskazań).

Alergie układu oddechowego najczęściej kojarzone są z okresem wiosenno-letnim i ekspozycją na pyłki roślin. Tymczasem objawy alergicznego nieżytu nosa mogą utrzymywać się lub nasilać również zimą, głównie z powodu alergenów całorocznych oraz wczesnego pylenia drzew. Artykuł omawia najważniejsze przyczyny tzw. zimowej alergii oraz praktyczne możliwości farmakoterapii z wykorzystaniem bilastyny, furoinianu mometazonu  oraz donosowego połączenia olopatadyny z furoinianem mometazonu.

Choroby nowotworowe stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Najnowsze dane wskazują, że każdego roku na świecie diagnozuje się ok. 20 mln nowych przypadków nowotworów, a ponad 50 mln osób żyje co najmniej 5 lat po rozpoznaniu choroby – co pokazuje jednocześnie skalę zachorowań i postęp w leczeniu oraz diagnostyce. Do najczęściej diagnozowanych nowotworów należą: nowotwory płuca, rak piersi, rak jelita grubego, rak prostaty, rak żołądka oraz inne typy, takie jak rak wątroby, tarczycy czy szyjki macicy.

– Podejrzenie choroby nowotworowej może być dla pacjenta trudnym doświadczeniem. Pytania o leczenie i ścieżkę terapeutyczną są całkowicie naturalne – mówi dr n. med. Łukasz Strzępek, ordynator Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej w Szpitalu św. Rafała w Krakowie Scanmed. – Dlatego tak ważne jest, aby pacjent od samego początku miał jasno określoną ścieżkę diagnostyczną i terapeutyczną oraz poczucie, że nie jest w tej sytuacji sam.

Leczenie onkologiczne to złożony, wieloetapowy proces wymagający współpracy wielu specjalistów oraz indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

Na całym świecie liczba osób z przewlekłą chorobą nerek nadal rośnie, a prognozy wskazują, że w ciągu 15 lat będzie to piąta najczęstsza przyczyna zgonów. W Polsce na PChN choruje już ponad 4,7 mln osób, a ok. 38 000 z nich znajduje się w 4. lub 5. stadium choroby i nie korzysta z dializoterapii. Terapia z użyciem ketoanalogów aminokwasów może znacząco opóźnić konieczność dializ, ale kluczowe dla jej skuteczności jest jednoczesne stosowanie diety niskobiałkowej. Od lipca 2025 r. pacjenci z przewlekłą chorobą nerek (PChN) znacznie łatwiej mogą rozpocząć terapię ketoanalogami aminokwasów w ramach programu lekowego.

– Ketoanalogi aminokwasów to nie jedynie uzupełnienie diety, ale leczenie, które jest skuteczne, gdy jest wdrożone w połączeniu z dietą z niską zawartością białka. Takie postępowanie to realna szansę na spowolnienie postępu choroby, poprawę jakości życia chorych oraz odroczenie momentu rozpoczęcia dializoterapii – podkreśla prof. Magdalena Krajewska, konsultant krajowa w dziedzinie nefrologii oraz była prezes Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego.

Najnowsze dane Centrum e-Zdrowia potwierdzają trend wzrostowy zachorowań na grypę i zakażeń RSV. Szczyt sezonu jest jeszcze przed nami, gdyż ferie zimowe to czas, który wyjątkowo sprzyja rozprzestrzenianiu się wirusów. Wzmożone podróże, tłok w miejscach publicznych oraz liczne spotkania w rodzinnym gronie stwarzają idealne warunki do przenoszenia infekcji.

Wskaźniki zachorowań na grypę wzrosły gwałtownie w drugiej połowie grudnia 2025 r. z 38 przypadków na 100 tys. mieszkańców do 109 przypadków, a to wszystko w ciągu dwóch tygodni. Choć w kolejnych tygodniach obserwowano niewielki spadek (89 przypadków na 100 tys. mieszkańców w 1. tygodniu 2026 r.),  to w ciągu zaledwie pięciu tygodni na grypę zachorowało ok. 170 tysięcy osób. Wysoki poziom zachorowań przekłada się na zwiększone obciążenie systemu, w szczególności podstawowej opieki zdrowotnej oraz oddziałów chorób zakaźnych. Lekarze zwracają uwagę na rosnącą liczbę powikłań pogrypowych, takich jak zapalenie płuc czy zaostrzenia chorób przewlekłych, zwłaszcza u osób starszych, dzieci oraz pacjentów z obniżoną odpornością. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera szybkie rozpoznanie choroby. Do najczęstszych objawów grypy, których nie należy lekceważyć, należą: wysoka gorączka, bóle mięśni i stawów, ból głowy oraz silne osłabienie. Często występują także kaszel, ból gardła i katar.

W opublikowanych przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) najnowszych wytycznych klinicznych na rok 2026 szczególną uwagę poświęcono zastosowaniu systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy (CGM). Po raz pierwszy systemy CGM zostały oficjalnie zalecone pacjentom stosującym pojedyncze wstrzyknięcia insuliny oraz doustne leki przeciwhiperglikemiczne. 

Systemy CGM są obecnie zalecane jako narzędzie samokontroli wspomagające osiąganie celów terapeutycznych nie tylko przy stosowaniu intensywnej insulinoterapii, ale także u osób leczonych pojedynczymi wstrzyknięciami insuliny, doustnymi lekami przeciwhiperglikemicznymi oraz/lub agonistami receptora GLP-1 i/lub GIP/GLP-1. Dostęp do CGM w tych grupach pacjentów pozwala lepiej rozumieć reakcje organizmu na leki, dietę i aktywność fizyczną, a także szybciej identyfikować nieprawidłowości w zmianach poziomu glukozy – zanim dojdzie do rozwoju powikłań.

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), kwas α-linolenowy ALA i linolowy LA stanowią niezwykle ważne składniki diety człowieka. Ich jedynym źródłem jest pożywienie, ponieważ nie mogą być syntetyzowane w organizmie. Po spożyciu kwas ALA jest przekształcany w kwasy tłuszczowe omega-3: kwas eikozapentaenowy (EPA), dokozaheksaenowy (DHA) i dokozapentaenowy (DPA).  Stopień konwersji ALA do EPA, DPA i DHA jest niski, około kilku procent, ale wzrasta u kobiet podczas ciąży i laktacji. DHA jest kluczowym składnikiem lipidów strukturalnych błon, zwłaszcza fosfolipidów w tkance nerwowej i siatkówce oka. Natomiast EPA stabilizuje jego obecność w błonach komórek nerwowych, jest także prekursorem syntezy wielu ważnych substancji biologicznie czynnych, które uczestniczą w regulacji ciśnienia krwi, czynności nerek, krzepnięciu krwi, reakcjach zapalnych i immunologicznych oraz innych funkcjach w tkankach; mogą wpływać na metabolizm komórkowy, transdukcję sygnału i regulację ekspresji genów. Kwasy omega-3 wpływają na prawidłowy rozwój w okresie prenatalnym, odgrywają kluczową rolę w rozwoju siatkówki i mózgu u niemowląt i małych dzieci, w dojrzewaniu układu nerwowego i rozwoju funkcji poznawczych. Stanowią ważny element w profilaktyce i leczeniu otyłości oraz cukrzycy, wykazują działanie kardioprotekcyjne i przeciwzapalne.

Interwencje ziołowe u kobiet w wieku rozrodczym mogą stanowić istotne uzupełnienie farmakoterapii zespołu policystycznych jajników (PCOS: polycystic ovary syndrome), na co wskazują badania przedkliniczne i kliniczne. Wstępne dowody na równoważne i/lub wspomagające efekty leczenia znaleziono dla dwóch leków farmaceutycznych (bromokryptyny i klomifenu) i trzech leków ziołowych w leczeniu hiperprolaktynemii (Vitex agnus castus), niepłodności i indukcji owulacji (Cimicifuga racemosa i  Tribulus terrestris). Zbiorcza analiza danych wskazuje na akceptowalną jakość dowodów dla Vitex agnus castus i klomifenu w leczeniu niepłodności i indukcji owulacji oraz Cimicifuga racemosa i Tribulus terrestris w leczeniu rzadkich miesiączek/braku miesiączki i niepłodności związanych z PCOS. Co również istotne, pośrednio na prozdrowotną rolę diety warzywno-owocowej wskazuje wykryty u kobiet z PCOS niski indeks fitochemikaliów dietetycznych (DPI: dietary phytochemical index). Dane wskazujące na skuteczność ziół Tribulus terrestris, Glycyrrhiza spp. stosowanych samodzielnie lub w połączeniu z innymi środkami są obiecujące, niemniej jednak jest to wczesna faza badań.

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) i ostra pokrzywka są jednymi z najczęstszych chorób alergicznych obserwowanych w POZ. ANN to IgE-zależne zapalenie błony śluzowej nosa z objawami kichania, świądu, blokady i wodnistej wydzieliny, a jego rozpoznanie opiera się na wywiadzie i badaniu przedmiotowym przy ograniczonym zakresie badań dodatkowych. Ostra pokrzywka charakteryzuje się nagłym wystąpieniem bąbli i świądu, często z obrzękiem naczynioruchowym, i dotyka ok. 20–25% populacji. Leczenie ANN obejmuje doustne leki przeciwhistaminowe II generacji oraz donosowe GKS o udokumentowanej skuteczności. W ostrej pokrzywce podstawą postępowania jest eliminacja czynnika wyzwalającego i regularne stosowanie leków przeciwhistaminowych II generacji zgodnie z wytycznymi, a krótkie kursy doustnych GKS są zarezerwowane wyłącznie dla ciężkich przypadków. Większość pacjentów z ANN i ostrą pokrzywką może być skutecznie leczona w POZ, co ogranicza konieczność wykonywania zbędnych badań i kierowania do specjalistów.

Witaminy z grupy B, zwłaszcza tiamina (B₁), pirydoksyna (B₆) i kobalamina (B₁₂), odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego. Synergistyczne działanie tych witamin może być skuteczne w leczeniu różnych schorzeń układu nerwowego, takich jak neuropatia, demencja i depresja. Kombinacja tych witamin może pomóc w łagodzeniu bólu, poprawie funkcjonowania nerwów i regeneracji uszkodzonych nerwów. Badania wykazały, że długotrwałe podawanie witamin B może prowadzić do redukcji dolegliwości bólowych i poprawy struktury włókien nerwowych. Witaminy B₁, B₆ i B₁₂ działają synergistycznie, co oznacza, że ich łączne działanie jest większe niż suma ich indywidualnych efektów. 

W łacińskich nazwach roślin dość często możemy zaobserwować odwołania do zwierząt lub innych roślin. Motywacją autorów był najczęściej wygląd zewnętrzny, charakterystyczne zachowanie lub właściwości smakowe danej rośliny. Przykładami takich nazw są: Humulus lupulus „chmiel zwyczajny” Vaccinium myrtillus „borówka czernica”.

Humulus lupulus „chmiel zwyczajny”

Wyraz humulus nie jest rdzennie łaciński. Nazwa, spotykana m.in. u św. Hildegardy z Bingen, została zaczerpnięta prawdopodobnie z dolnoniemieckiego homele, humle, ta zaś ze starosłowiańskiego chmel.  Inna teoria głosi, że pochodzi ona od starofrankońskiego wyrazu humilo „macać dookoła”, co odpowiada zachowaniu się wijących się łodyg rośliny z haczykowato wygiętymi włoskami czepiającymi się wszelkich napotkanych na drodze przeszkód. Łaciński wyraz lupulus „wilczek” jest zdrobnieniem od lupus „wilk”. Być może to łacińskie określenie wzięło się stąd, iż dawniej wierzono, że kłębowisko chmielowych pędów oplatając inne rośliny, dusi je niczym wilk swoje ofiary.

Produkty pszczele od tysiącleci wykorzystywane są w leczeniu różnorodnych schorzeń. Oprócz miodu zalicza się do nich: pyłek kwiatowy, propolis, mleczko pszczele, jad pszczeli oraz wosk. Miód posiada właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze. Tradycyjnie stosowany jest w łagodzeniu objawów przeziębienia, wzmacnianiu odporności organizmu oraz wspieraniu procesu gojenia ran. Mleczko pszczele natomiast wykazuje działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, wspiera układ krążenia, regulując ciśnienie krwi oraz poziom cholesterolu i lipidów. Obecnie miód i inne produkty pszczele zajmują istotne miejsce zarówno w ziołolecznictwie, jak i w nowoczesnych terapiach. Ze względu na niedużą liczbę badań klinicznych ich zastosowanie we współczesnej medycynie bywa ograniczone. Jednak rosnące zainteresowanie produktami pszczelimi daje nadzieję, że w przyszłości zajmą one należne im miejsce we wspomaganiu leczenia.

Wątroba i przewód pokarmowy stanowią kluczowe elementy układu trawiennego, a ich prawidłowe funkcjonowanie jest niezbędne dla zdrowia całego organizmu. Współczesny styl życia charakteryzujący się nieregularnym odżywianiem, nadmiernym spożyciem tłustych pokarmów oraz stresem sprzyja rozwojowi licznych dolegliwości trawiennych. Szczególnie w okresie świątecznym, gdy spożywamy obfite i ciężkostrawne posiłki, nasze narządy trawienne narażone są na zwiększone obciążenie.

Wśród najczęstszych problemów zdrowotnych dotykających wątrobę wymienia się niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby, która staje się globalnym problemem zdrowotnym, dotyczącym ok. 25% populacji światowej. Schorzenie to charakteryzuje się nadmierną akumulacją tłuszczu w hepatocytach i może prowadzić do poważniejszych powikłań, w tym marskości wątroby. Dodatkowo wątroba narażona jest na uszkodzenia wynikające z przewlekłego stresu oksydacyjnego oraz procesów zapalnych.

Zamawianie leków bez recepty oraz suplementów diety w aptekach internetowych zyskuje w ostatnich latach na popularności. Jak podaje Główny Inspektorat Farmaceutyczny, Polacy zostawiają w aptekach internetowych już ponad 3 mld zł rocznie. Taka forma zakupu medykamentów w okresie zimowym może też być ryzykowne. Niskie, w tym minusowe temperatury, mogą negatywnie wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo leków oraz suplementów diety, szczególnie tych dostarczanych do automatów paczkowych. Ważne więc, aby zarówno pacjenci, jak i dostawcy leków zwracali szczególną uwagę na warunki, w jakich trzymane i przewożone są farmaceutyki, bo od tego zależą ich właściwości terapeutyczne.

– (...) Preparaty narażone na działanie niskich, w szczególności ujemnych temperatur, mogą ulegać zmianom fizykochemicznym wpływającym na ich stabilność. – tłumaczy mgr farm. Sylwia Baranowska-Skoneczna z Pharmalink, firmy logistycznej specjalizującej się w transporcie leków. – Szczególnie wrażliwe na niskie temperatury są produkty zawierające znaczną ilość wody, w których może dochodzić do krystalizacji, a także probiotyki zawierające żywe kultury bakterii, podatne na zniszczenie w nieodpowiednich warunkach termicznych. Z tego względu podczas zakupów online istotne jest zwracanie uwagi na sposób transportu i zabezpieczenia przesyłek, zwłaszcza gdy dostawa odbywa się na dużą odległość lub w okresach niskich temperatur.