2026-04-16 Artykuły

Migrena – współczesna diagnostyka i leczenie

Migrena to choroba neurologiczna, a jej diagnoza opiera się głównie na szczegółowym wywiadzie klinicznym według kryteriów ICHD. Współczesna nauka, dzięki neuroobrazowaniu i badaniom genetycznym, potwierdza jej organiczne podłoże. Kluczowym odkryciem była rola peptydu CGRP, co doprowadziło do stworzenia nowoczesnych, celowanych terapii (przeciwciała monoklonalne, gepanty). Leczenie dzieli się na profilaktyczne, które ma na celu zmniejszenie liczby ataków (od stylu życia po leki), oraz doraźne, przerywające ból (m.in. NLPZ i tryptany). Nowoczesne podejście pozwala skutecznie kontrolować chorobę i znacząco poprawić jakość życia pacjentów.

Migrena to choroba znana i opisywana jeszcze w starożytności – począwszy od opisów w Papirusie Ebersa i terminologii Hipokratesa (hemicrania), przez średniowieczne mistyczne interpretacje (Hildegarda z Bingen), aż po renesansową teorię naczyniową Thomasa Willisa. Kluczowy dla XX wi. okazał się model naczyniowy Harolda G. Wolffa oraz przełomowe odkrycie depolaryzacji korowej (CSD) przez Aristidesa Leão, które zrewolucjonizowało postrzeganie aury jako zjawiska neuronalnego.

Wiek XXI przyniósł dalsze postępy w diagnostyce dzięki neuroobrazowaniu funkcjonalnemu (fMRI, PET), identyfikującemu „generatory migreny” i strukturalne zmiany w mózgu. Badania genetyczne ujawniły mutacje związane z migreną połowiczoporaźną oraz polimorfizmy predysponujące do powszechnych form choroby.

Autor: dr Wojciech Łuszczyna

Udostępnij:

Data publikacji: 2026-04-16

Źródło: "Lek w Polsce" nr 03/2026

Słowa kluczowe: migrena, diagnostyka migreny, kryteria ICHD, peptyd związany z genem kalcytoniny CGRP, profilaktyka napadów migreny, farmakoterapia migreny

1. Ashina M, Hansen JM, Do TP, et al. Migraine and the trigeminovascular system—40 years and counting. Lancet Neurol. 2019;18(8):795-804.
2. Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia. 2018;38(1):1-211.
3. Olesen J. The role of headache classification. Current Pain and Headache Reports. 2002;6(3):231-235.
4. Hansen JM, Louter MA, Terwindt GM. The vascular and neuronal basis of migraine aura. Cephalalgia. 2021;41(4):485-496.
5. Karsan N, Goadsby PJ. Migraine is more than a headache: the role of the hypothalamus in migraine pathophysiology. Current Opinion in Neurology. 2020;33(3):30
6. Do TP, Remmers A, Schytz HW, et al kursywa Red and orange flags for secondary headaches in clinical practice: a narrative review. Cephalalgia. 2019;39(3):428-442.
7. Dodick DW. Pearls: headache. Seminars in Neurology. 2010;30(1):74-83. (Uwaga: Akronim SNOOP został później rozszerzony, ale ta praca jest często cytowana jako podstawa).
8. Schulte LH, May A. The migraine generator revisited: continuous scanning reveals temporal evolution of brainstem activation. Brain. 2016;139(Pt 7):1987-1993.
9. Rocca MA, Ceccarelli A, Falini A, et al. Brain gray matter changes in migraine patients with T2-visible lesions: a 3-T MRI study. Stroke. 2006;37(7):1765-1770.
10. Pietrobon D. Migraine: new molecular mechanisms. Neuroscientist. 2005;11(4):373-386.
11. Hautakangas H, Winsvold BS, Ruotsalainen SE, et al. Genome-wide analysis of 102,084 migraine cases identifies 123 risk loci and subtypespecific risk alleles. Nature Genetics. 2022;54(2):152-160.
12. Edvinsson L, Haanes KA, Warfvinge K, Krause DN. CGRP as the target of new migraine therapies—successful translation from bench to clinic. Nature Reviews Neurology. 2018;14(6):338-350.
13. Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). Classification and diagnostic criteria for headache disorders, cranial neuralgias and facial pain. Cephalalgia. 1988;8(Suppl 7):1-96.
14. Diener HC, Limmroth V. Medication-overuse headache: a worldwide problem. Lancet Neurol. 2004;3(8):475-483.
15. Maniyar FH., Sprenger T, Schankin C, Goadsby P.J.  The origin of nausea in migraine-a PET study. The Journal of Headache and Pain. 2014;15(1):84.
16. alfrè W, Rainero I, Bergui M, Pinessi L. Voxel-based morphometry reveals gray matter abnormalities in migraine. Headache: The Journal of Head and Face Pain. 2008;48(1):109-117.
17. Ophoff RA, Terwindt GM, Vergouwe MN, et al. Familial hemiplegic migraine and episodic ataxia type-2 are caused by mutations in the Ca2+ channel gene CACNL1A4. Cell.1996;87(3):543-552.
18. Gormley P, Anttila V, Winsvold BS, et al. Meta-analysis of 375,000 individuals identifies 38 susceptibility loci for migraine. Nature Genetics. 2016;48(8):856-866.
19. Edvinsson L, Haanes KA, Warfvinge K, Krause DN. CGRP and its receptors: a new paradigm for migraine therapy. Nature Reviews Neurology. 2018;14(6):338-350.
20. Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia. 2018;38(1):1-211.
21. Dodick DW  Clinical practice. Chronic daily headache. New England Journal of Medicine. 2006;354(2):158-165.
22. Holland S, Silberstein SD, Freitag F, Dodick DW, Argoff C, Ashman E. Evidence-based guideline update: NSAIDs and other complementary treatments for episodic migraine prevention in adults: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Neurology. 2012;78(17):1346-1353.
23. Diener HC, Tassorelli C, Dodick DW. et al. Guidelines of the International Headache Society for controlled trials of preventive treatment of migraine in adults. Cephalalgia. 2021;41(9):921-943.
24. Eigenbrodt TG, Ashina H, Khan S, et al. Diagnosis and management of migraine in ten steps. Nature Reviews Neurology. 2021;17(8):501-518.
25. Ashina M., Buse D.C., Ashina H, et al. Migraine: epidemiology and systems of care. The Lancet. 2021;397(10283):1485-1495.
26. American Headache Society. The American Headache Society Position Statement On Integrating New Migraine Treatments Into Clinical Practice. Headache: The Journal of Head and Face Pain. 2019;59(1):1-18.
27. Vander Pluym JH, Halker Singh RB, Urits I, et al.  Acute Treatments for Episodic Migraine in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA. 2021;325(23):2357-2369.
28. Lipton RB, Stewart WF, Ryan RE, Jr, Saper J, Silberstein S, Sheftell F. Efficacy and safety of acetaminophen, aspirin, and caffeine in alleviating migraine headache pain: three double-blind, randomized, placebo-controlled trials. Archives of Neurology. 1998;55(2):210-217.
29. Diener HC, Pfaffenrath V, Pageler L, Peil H, Aicher B. The fixed combination of acetylsalicylic acid, paracetamol and caffeine is more effective than single substances and a dual combination for the treatment of headache: a multicentre, randomized, double-blind, single-dose, placebo-controlled parallel group study. Cephalalgia. 2005;25(10):776-787.
30. Brandes JL, Kudrow D, Stark SR, et al. . Sumatriptan-naproxen for acute treatment of migraine: a randomized trial. JAMA. 2007;297(13):1443-1454.
POWRÓT
...
Info
Najczęściej czytane
Redaktor poleca
GP

Na skróty

Informacje

Copyright © Medyk sp. z o.o