Rośliny zawierające fitoestrogeny, znane jako rośliny estrogenne, odgrywają istotną rolę we wspieraniu zdrowia kobiet, zwłaszcza w aspekcie zmian hormonalnych związanych z menopauzą, cyklem menstruacyjnym oraz z zaburzeniami hormonalnymi. Fitoestrogeny to naturalne związki roślinne, strukturalnie i funkcjonalnie podobne do estrogenu, które mogą wiązać się z receptorami estrogenowymi w organizmie człowieka. Do najczęściej badanych roślin zawierających fitoestrogeny należą: soja warzywna [łac. Glycine max (L.) Merr.], koniczyna czerwona (łac. Trifolium pratense L.), pluskwica groniasta [łac. Cimicifuga racemosa (L) Nutt.] oraz len zwyczajny (łac. Linum usitatissimum L.). Badania wykazały, że suplementacja fitoestrogenami może łagodzić objawy menopauzy, to znaczy uderzenia gorąca, suchość pochwy, wspierać zdrowie kości i układu sercowo-naczyniowego, a także przejawiać potencjał przeciwnowotworowy, szczególnie w przypadkach nowotworów piersi i endometrium.

Podczas debaty "Szczepienia seniorów – inwestycja w samodzielność jako standard systemu opieki długoterminowej", która odbyła się trakcie konferencji "Opieka długoterminowa w Polsce – dzisiaj i jutro", zorganizowanej przez Koalicję „Na pomoc niesamodzielnym” eksperci jednoznacznie podkreślili, że szczepienia powinny stać się integralnym elementem opieki nad osobami starszymi – zarówno w ZOL, ZPO, jak i w opiece domowej. Wskazywali także, że obecny system refundacji dla dorosłych jest zbyt skomplikowany, co ogranicza dostępność szczepień.

– Należymy do jednych z najszybciej starzejących się społeczeństw w Europie. Mamy już blisko 10 milionów seniorów. U pacjentów powyżej 80. roku życia ryzyko hospitalizacji z powodu zapalenia płuc jest trzykrotnie większe niż w grupie 65–80 lat, a aż 40% osób umiera w ciągu 90 dni od takiej hospitalizacji – podkreślił prof. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii.

Suplementy są dziś stałym elementem diety większości Polaków. Duży popyt na te produkty potwierdza tegoroczne badanie PMR Market Experts by Hume’s, według którego 3 na 4 dorosłe osoby regularnie po nie sięgają. Z tych danych wynika, że po suplementy sięga aż 75% dorosłych, czyli ok. 23 mln osób. Przeciętny Polak wydaje rocznie ok. 200 zł na różnego rodzaju preparaty witaminowe i mineralne.

Firma Servier Polska została wyróżniona prestiżową nagrodą Prix Galien w kategorii „Najlepszy innowacyjny lek na choroby rzadkie / sieroce”. Wyróżnienie zostało przyznane za opracowanie pierwszej od ponad 25 lat nowej terapii glejaka i jednocześnie pierwszej terapii celowanej molekularnie w leczeniu glejaka o niskim stopniu złośliwości z mutacja genu IDH.

– To wyróżnienie jest ogromnym zaszczytem i potwierdzeniem wartości, które stoją u podstaw naszej działalności. Nagroda Prix Galien podkreśla znaczenie innowacji, które realnie zmieniają życie pacjentów, także tych z chorobami rzadkimi – podkreśla Katarzyna Urbańska, dyrektor Działu Komunikacji Korporacyjnej i Public Affairs Servier Polska. – To także uznanie dla pracy zespołów naukowych, klinicznych i medycznych, które od lat z determinacją poszukują nowych sposobów leczenia glejaków i przełamują ograniczenia dotychczasowych terapii.

Servier konsekwentnie rozwija projekty, które łączą identyfikację kluczowych mutacji z dogłębnym zrozumieniem ich roli w procesie nowotworzenia, wierząc, że przyszłość leczenia raka opiera się na precyzyjnym dopasowaniu terapii do konkretnego pacjenta. Celem firmy jest umożliwienie jak największej liczbie chorych dostępu do odpowiedniego leczenia we właściwym czasie.

Polacy nadal przedkładają pracę nad zdrowie, a zwolnienia lekarskie często okazują się fikcją. Z raportu enel-med „Łączy nas zdrowie 2025” wynika, że aż 60% pracowników pracowało mimo choroby, nie biorąc L4. Co więcej, nawet kiedy formalnie bierzemy już zwolnienie, nie zawsze odpowiednio z niego korzystamy. 34% badanych zamiast zdrowieć, sięga po laptopa w łóżku. Zjawisko to częściej dotyczy pracowników mniejszych firm (38%) niż dużych korporacji (24%). Powodem są pilne obowiązki (18%), potrzeba kontroli nad sytuacją w firmie (9%) lub… oczekiwania szefa (7%). Wielu pracowników traktuje zwolnienie lekarskie jako ostateczność, nawet wtedy, gdy ich stan zdrowia wyraźnie wymaga odpoczynku. Jak wynika z raportu,  60% Polaków przyznało, że zdarzyło im się nie skorzystać z L4 mimo choroby. Najczęściej wskazywanym powodem była nadmierna liczba obowiązków zawodowych (27%). W co piątym przypadku (21%) decyzja wynikała z braku zastępstwa. Jednocześnie presja ze strony pracodawcy także nie należy do rzadkości, bo 12% Polaków deklaruje, że w ich miejscu pracy L4 nie jest mile widziane. Dodatkowo 9% pracowników obawia się utraty pracy, dlatego mimo choroby rezygnuje z odpoczynku.

Początek sezonu infekcyjnego to moment, który w dużej mierze przesądza o sytuacji epidemiologicznej w jego szczycie. Tegoroczne dane Centrum e-Zdrowia są obiecujące: od września przeciw grypie zaszczepiło się już niemal 2 mln osób (ok. 1,5 mln w analogicznym okresie rok temu), a przeciw RSV – ponad 375 tys. osób, podczas gdy w całym ubiegłym sezonie zaszczepionych było jedynie 72 tys. Tak dobre wyniki to w dużej mierze efekt rosnącej dostępności szczepień w aptekach, które coraz częściej stają się dla pacjentów miejscem codziennej profilaktyki. 

– Wzrost liczby zaszczepionych Polaków jest bardzo pozytywnym sygnałem i dowodem na to, że ułatwienie dostępu do szczepień ma przełożenie na wzrost wyszczepialności. Należy jednak pamiętać, że nasze wskaźniki wyszczepialności, zwłaszcza wśród seniorów, wciąż pozostają niepokojąco niskie w porównaniu do zaleceń WHO i standardów europejskich, czyli 75% wyszczepialności populacji powyżej 65 r.ż. – podkreśla prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.

Jak podano w Zaleceniach Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) 2025, cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (zwiększonym stężeniem glukozy we krwi), wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z: uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, zwłaszcza oczu, nerek, serca, nerwów, naczyń krwionośnych.

Epidemia otyłości spowodowała ogromny wzrost zainteresowania ziołowymi preparatami odchudzającymi – jako alternatywą dla drogich leków recepturowych. Jedną z takich roślin jest Garcinia cambogia, składnik suplementów sprzedawanych w wielu krajach jako środek przeciw otyłości. Tamaryndowiec malabarski to jadalny owoc przypominający dynię, który rośnie w Azji południowo-wschodniej. Tradycyjnie stosowany jest jako przyprawa oraz w leczeniu dolegliwości jelitowych i pasożytów. Zawiera kwasy organiczne, w tym kwas hydroksycytrynowy; wykazuje właściwości przeciwzapalne i przeciwlipidemiczne.

Bardzo ciekawą, nie tylko pod kątem językowym, grupą łacińskich nazw roślin jest ta, w której znajdują się odwołania do postaci mitologicznych, biblijnych lub świętych. Przykłady: Achillea millefolium „krwawnik pospolity” i Angelica archangelica, synonim Archangelica officinalis [czyt. angelika archangelika] „arcydzięgiel litwor, arcydzięgiel lekarski”.

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, na którą choruje obecnie ok. 830 mln ludzi na świecie. Najczęściej diagnozowana jest cukrzyca typu 2, która związana jest z niewystarczającą produkcją insuliny oraz insulinoopornością. Do jej rozwoju przyczynia się niewielka aktywność fizyczna, otyłość brzuszna oraz predyspozycje genetyczne. Nieleczona choroba prowadzi do wielu powikłań, takich jak: uszkodzenia nerwów oraz naczyń krwionośnych siatkówki, nerek i serca, a także do rozwoju zespołu stopy cukrzycowej. Specyfika artykułu ogranicza się do przedstawienia czytelnikom fitoterapeutycznych związków wspomagających zapobieganie/leczenie cukrzycy.

Dna moczanowa to przewlekła choroba metaboliczna spowodowana odkładaniem się kryształów kwasu moczowego w tkankach, szczególnie w stawach, nerkach i układzie sercowo-naczyniowym. Częstość występowania dny zwiększa się z wiekiem, częściej chorują mężczyźni. Głównym czynnikiem ryzyka jest hiperurykemia, czyli zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi. Leczenie obejmuje modyfikację diety, terapię farmakologiczną obniżającą stężenie kwasu moczowego oraz leczenie przeciwzapalne. Wśród leków roślinnych stosowanych w terapii dny moczanowej wyróżniono: preparaty z wiśni pospolitej (Prunus cerasus) bogate w antocyjany, które wykazują silne właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające oraz zmniejszają stężenie kwasu moczowego we krwi; wyciągi z selera zwyczajnego (Apium graveolens) – o działaniu przeciwzapalnym, moczopędnym i przeciwutleniającym, wspierają one usuwanie kwasu moczowego z organizmu przez zwiększenie diurezy, a także hamują aktywność enzymów pozapalnych; preparaty ostryża długiego (kurkumy, Curcuma longa) zawierające kurkuminę – silny antyoksydant i substancja przeciwzapalna; wyciągi z pistacji właściwej (Pistacia vera) lub innych gatunków pistacji zawierające substancje hamując oksydazę ksantynową, antyoksydanty i substancje działające przeciwzapalnie. Badania potwierdzają skuteczność substancji pochodzenia roślinnego w hamowaniu różnych etapów rozwoju dny moczanowej. Dzięki tym właściwościom preparaty roślinne mogą wspomagać konwencjonalne leczenie dny moczanowej, zwłaszcza w długotrwałej terapii.

Owies zwyczajny (Avena sativa L.) to jednoroczna roślina zielna powszechnie uprawiana w różnych regionach świata. Ze względu na wartości odżywcze, w tym dużą zawartość błonnika i białka, jest stosowany do produkcji różnych produktów spożywczych: napojów fermentowanych, płatków śniadaniowych, ciasteczek itp. Liczne badania wykazały, że owies może skutecznie wspomagać postępowanie lecznicze w objawach składających się na zespół metaboliczny, w tym zaburzeniach gospodarki lipidowej (hipercholesterolemii) i węglowodanowej (cukrzyca typu 2). Owies zawiera polisacharyd β-glukan o właściwościach obniżających poziom cholesterolu we krwi i spowalniających wchłanianie glukozy w jelitach. Znalazł także zastosowanie we wspomaganiu leczenia objawów suchej skóry, w leczeniu niewielkich stanów zapalnych oraz jako środek wspomagający gojenie niewielkich ran. Jako „koloidalna mączka owsiana” zyskał nadany przez EMA status tradycyjnego ziołowego produktu leczniczego; również ziele owsa zostało podobnie zaklasyfikowane w łagodzeniu objawów stresu psychicznego i ułatwianiu zasypiania.

Probiotyki stanowią istotny element profilaktyki i terapii wielu schorzeń, zwłaszcza przewodu pokarmowego. W ostatnich latach obserwuje się dynamiczny rozwój rynku produktów probiotycznych, wśród których jedynie nieliczne mają potwierdzoną skuteczność kliniczną i status leku OTC. Artykuł omawia różnice między lekami zawierającymi przebadane szczepy bakterii a suplementami (często) nieznanego pochodzenia oraz podkreśla znaczenie racjonalnego, opartego na dowodach naukowych stosowania probiotyków w praktyce klinicznej.

Kaszel pozostaje jednym z najczęstszych objawów w praktyce lekarza rodzinnego i farmaceuty. Artykuł przedstawia współczesne podejście do terapii kaszlu na podstawie przeglądu literatury naukowej i danych klinicznych. Omówiono podział kaszlu, zasady diagnostyki różnicowej oraz wskazania do stosowania leków syntetycznych i naturalnych. Szczególną uwagę poświęcono naturalnym preparatom polisacharydowym, których działanie polega na tworzeniu warstwy ochronnej błony śluzowej gardła i dróg oddechowych, co pozwala ograniczyć podrażnienie receptorów kaszlowych i wspomaga regenerację nabłonka. Wskazano przewagę terapeutyczną i bezpieczeństwo naturalnych środków w porównaniu z lekami syntetycznymi. Artykuł zawiera praktyczne wnioski dla lekarzy i farmaceutów w zakresie racjonalnego doboru terapii.